Instytucja pożyczkowa – propozycje zmian

Od kilku miesięcy w Rządowym Centrum Legislacyjnym trwały prace nad ustawą o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania lichwie. Projekt ustawy mający na celu podjęcie kompleksowych i skoordynowanych działań ukierunkowanych na zlikwidowanie patologii udzielania pożyczek o charakterze lichwiarskim pod koniec grudnia 2021 roku został skierowany do Sejmu (druk numer 1911).

Projekt ustawy zawiera wiele zmian, które będą miały wpływ na udzielanie pożyczek oraz kredytów konsumenckich, jednakże projektowane przepisy przewidują również liczne zmiany w zakresie działalności instytucji pożyczkowych, które niedługo będą musiały dostosować się do nowych przepisów. Poniżej prezentujemy najważniejsze zmiany regulacyjne odnoszące się do korporacyjnej działalności instytucji pożyczkowej.

Zmiany korporacyjne – zaostrzenie przepisów

Projekt ustawy przewiduje zmiany w ustawie o kredycie konsumenckim, która reguluje między innymi działalność instytucji pożyczkowych oraz rejestr instytucji pożyczkowych. Projekt ustawy stanowi, że instytucja pożyczkowa będzie mogła prowadzić działalność wyłącznie w formie spółki akcyjnej (obecne przepisy przewidują działalność w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i spółki akcyjnej), natomiast jej minimalny kapitał zakładowy wynosić ma 1 000 000 PLN (obecnie jest to 200 000 PLN). W praktyce oznacza to, że wszystkie instytucje pożyczkowe prowadzące działalność w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i posiadające kapitał zakładowy mniejszy niż 1 000 000 PLN będą musiały dokonać przekształcenia w spółkę akcyjną oraz zapewnić kapitał zakładowy w wymaganej wysokości.

Projektowane przepisy przejściowe przewidują konieczność dostosowania się do nowych przepisów do dnia 31 grudnia 2022 roku.

Nadzór KNF nad instytucjami pożyczkowymi oraz nowe obowiązki sprawozdawcze

Projektowane przepisy rozszerzają uprawnienia Komisji Nadzoru Finansowego poprzez wprowadzenie nadzoru nad działalnością instytucji pożyczkowych w zakresie udzielania kredytu konsumenckiego. W ramach nadzoru, instytucje pożyczkowe mają zostać zobowiązane do przekazywania kwartalnych i rocznych sprawozdań z działalności w zakresie udzielania kredytu konsumenckiego. Instytucje pożyczkowe będą przekazywały m.in. informacje o udzielonych kredytach konsumenckich, w tym ich liczbie, wartości, strukturze terminowej i walutowej oraz opóźnieniach w spłatach, zawartych umowach o kredyt konsumencki, w tym ich liczbie, rodzajach oraz statusie czy liczbie klientów, którym udzielono kredytu konsumenckiego.

KNF będzie mógł zażądać przekazania lub okresowego przekazywania przez instytucję pożyczkową informacji, dokumentów lub danych niezbędnych do realizacji celu nadzoru jak i wydawać instytucji pożyczkowej zalecenia dotyczące zapewnienia zgodności działalności w zakresie udzielania kredytu konsumenckiego z ustawą. W przypadku nie udzielania informacji, nie składania kwartalnych i rocznych sprawozdań czy wykonywania tych obowiązków w sposób nieprawidłowy lub nieterminowy, a także w razie stwierdzenia, że działalność instytucji pożyczkowej, w tym również prowadzona z udziałem pośrednika kredytowego, jest wykonywana z naruszeniem ustawy lub wbrew warunkom określonym w ustawie, KNF będzie uprawnione do nałożenia kary pieniężnej zarówno na instytucje pożyczkową (do 15 mln PLN) jak i jej członka zarządu (do 150 tys PLN), a nawet do wykreślenia instytucji pożyczkowej z rejestru instytucji pożyczkowych.

Warto również zauważyć, że projekt ustawy nakłada na instytucje pożyczkowe obowiązek wnoszenia wpłat na pokrycie kosztów nadzoru w kwocie nie wyższej niż 0,5% sumy przychodów z działalności kredytowej, nie mniejszej niż 5000 EUR.

Nowe przepisy regulujące pochodzenie środków przeznaczonych na udzielenie kredytów konsumenckich

Na zakończenie zwracamy uwagę, iż projekt ustawy przewiduje dodanie przepisów ograniczających sposoby finasowania działalności instytucji pożyczkowych. Zgodnie z projektowanymi przepisami (art. 59ca), środki przeznaczane na udzielanie kredytów konsumenckich przez instytucje pożyczkowe nie będą mogły pochodzić z działalności polegającej na gromadzeniu środków pieniężnych innych osób fizycznych, osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, w tym z emisji obligacji lub innych instrumentów dłużnych oraz ze źródeł nieudokumentowanych.

Jeżeli dobrze rozumiemy intencje ustawodawcy, przepis powyższy ma uniemożliwić prowadzenie przez instytucje pożyczkowe działalności parabankowej polegającej na publicznym gromadzeniu środków pieniężnych. Jego sformułowanie budzi jednak wiele wątpliwości w szczególności wobec faktu, że prowadzenie takiej działalności parabankowej bez wymaganego zezwolenia przez instytucje pożyczkowe byłoby zabronione na mocy art. 171 § 1 Prawa bankowego i dodawanie tego przepisu do ustawy o kredycie konsumenckim jest zbędne.

Jak możemy pomóc?

Kancelaria D.Dobkowski sp.k. stowarzyszona z KPMG, oferuje kompleksowe wsparcie w procesie implementacji wchodzących w życie regulacji prawnych dotyczących działalności instytucji pożyczkowych.

Informacje zawarte w niniejszej publikacji mają charakter ogólny i nie dotyczą sytuacji konkretnej firmy. Ze względu na szybkość zmian zachodzących w polskim prawodawstwie prosimy o upewnienie się w dniu zapoznania się z niniejszą publikacją, czy informacje w niej zawarte są wciąż aktualne. Przed podjęciem konkretnych decyzji proponujemy skonsultowanie ich z naszymi doradcami.