Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw

W dniu 24 maja 2022 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy zakładający wprowadzenie do Kodeksu pracy konstrukcji pracy zdalnej oraz możliwości badania trzeźwości pracowników przez pracodawcę. Pierwotne projekty ustaw opublikowane na stronach Rządowego Centrum Legislacji, tj. projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jak również projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zostały podczas wstępnych prac połączone do wspólnego procedowania z innym projektem ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw.I Wprowadzenie konstrukcji pracy zdalnej do Kodeksu pracy

Definicja pracy zdalnej

Zasadniczym celem projektu jest uchylenie przepisów o telepracy zawartych obecnie w Kodeksie pracy oraz zastąpienie ich nowymi przepisami regulującymi pracę zdalną. W rozumieniu projektu przez pracę zdalną należy rozumieć pracę wykonywaną całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem zamieszkania pracownika, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Z definicji tej wynika, że praca zdalna będzie mogła być świadczona zarówno w pełnym wymiarze czasu pracy, jak i ,,hybrydowo’’. Projekt przewiduje również możliwość wykonywania pracy zdalnej okazjonalnie, w wymiarze nieprzekraczającym 24 dni w roku kalendarzowym.

Sposób uzgodnienia wykonywania pracy zdalnej

Co do zasady uzgodnienie między stronami umowy o pracę dotyczące wykonywania pracy zdalnej przez pracownika będzie następować albo przy zawieraniu umowy o pracę, albo w trakcie zatrudnienia. Natomiast w okresie obowiązywania stanu nadzwyczajnego, stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii oraz w okresie 3 miesięcy po ich odwołaniu lub w okresie, w którym zapewnienie przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w dotychczasowym miejscu pracy pracownika nie jest czasowo możliwe z powodu działania siły wyższej, pracodawca będzie mógł wydać polecenie wykonywania pracy zdalnej, jeśli pracownik złoży, bezpośrednio przed wydaniem polecenia, oświadczenie w postaci papierowej lub elektronicznej, iż posiada warunki lokalowe i techniczne do wykonywania pracy zdalnej.

Zasady wykonywania pracy zdalnej

Projekt ustawy zakłada, że zasady wykonywania pracy zdalnej będzie trzeba określić w porozumieniu zawieranym między pracodawcą i zakładową organizacją związkową (lub organizacjami – jeśli u pracodawcy działa więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa). Jeżeli u danego pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe, zasady wykonywania pracy zdalnej określi pracodawca w regulaminie, po konsultacji z przedstawicielami pracowników. Wykonywanie pracy zdalnej będzie dopuszczalne także w przypadku, gdy nie zostało zawarte wspomniane porozumienie, ani nie został wydany regulamin. W takiej sytuacji pracodawca określi zasady wykonywania pracy zdalnej odpowiednio w poleceniu wykonywania pracy zdalnej albo w porozumieniu zawartym z pracownikiem.

Obowiązki pracodawcy związane z pracą zdalną

Projekt ustawy przewiduje nałożenie dodatkowych obowiązków na pracodawcę w związku z wykonywaniem przez pracownika pracy zdalnej. Będzie on zobowiązany zapewnić pracownikowi wykonującemu pracę zdalną materiały i narzędzia pracy, w tym urządzenia techniczne, niezbędne do wykonywania pracy zdalnej, a także instalację, serwis, konserwację narzędzi pracy, w tym urządzeń technicznych, niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej lub pokryć koszty związane z tymi czynnościami. Ponadto, zgodnie z projektem pracodawca zobowiązany będzie pokryć koszty eksploatacji narzędzi pracy, energii elektrycznej oraz niezbędnych usług telekomunikacyjnych, a także inne koszty bezpośrednio związane z wykonywaniem pracy zdalnej, jeżeli zwrot takich kosztów został określony w akcie określającym zasady wykonywania pracy zdalnej, jak również zapewnić pracownikowi pomoc techniczną.

Obowiązek pokrycia wymienionych wyżej kosztów (ewentualnie ekwiwalentu w przypadku niezapewnienia przez pracodawcę materiałów i narzędzi pracy) będzie mógł być zastąpiony obowiązkiem wypłaty ryczałtu, którego wysokość miałaby odpowiadać przewidywanym kosztom ponoszonym przez pracownika w związku z pracą zdalną.

Możliwość kontroli pracownika przez pracodawcę

Jeśli omawiane przepisy wejdą w życie w niezmienionym kształcie, pracodawca będzie miał prawo przeprowadzać kontrolę wykonywania pracy zdalnej przez pracownika, między innymi w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przestrzegania wymogów w zakresie bezpieczeństwa i ochrony informacji, w tym procedur ochrony danych osobowych. Kontrola będzie przeprowadzana w miejscu wykonywania pracy zdalnej, w godzinach pracy pracownika oraz w porozumieniu z pracownikiem.

II Wprowadzenie możliwości badania trzeźwości pracowników przez pracodawcę

Przesłanki i zasady kontroli trzeźwości dokonywanej przez pracodawcę

Projekt ustawy zakłada także, że pracodawca będzie mógł przeprowadzić kontrolę trzeźwości pracownika, jeżeli będzie to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracownika lub innych osób lub ochrony mienia. Kontrola będzie mogła być wykonywana przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego za pomocą urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację lub wzorcowanie.

Określenie sposobu przeprowadzenia kontroli trzeźwości i kręgu pracowników jej podlegających

Wprowadzenie kontroli trzeźwości, grupę lub grupy pracowników jej podlegające i sposób jej przeprowadzenia, w tym rodzaj urządzenia wykorzystywanego do kontroli oraz czas i częstotliwość jej przeprowadzania, powinien zostać ustalony w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy. Pracodawca powinien poinformować pracowników o wprowadzeniu kontroli trzeźwości w sposób przyjęty u danego pracodawcy, nie później niż 2 tygodnie przed rozpoczęciem jej przeprowadzania.

Skutki wykrycia obecności alkoholu w organizmie pracownika

Jeżeli kontrola trzeźwości wykaże obecność alkoholu w organizmie pracownika, wskazującą na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości – w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – albo jeżeli zachodzić będzie uzasadnione podejrzenie, że pracownik stawił się do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo w stanie nietrzeźwości lub spożywał alkohol w czasie pracy, pracownik taki nie będzie mógł być dopuszczony do pracy.

Przeprowadzenie kontroli przez organ powołany do ochrony porządku publicznego oraz zlecenie badania krwi

Na żądanie pracodawcy lub pracownika niedopuszczonego do pracy, badanie stanu trzeźwości pracownika przeprowadzi uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego z użyciem metod niewymagających badania laboratoryjnego. Jeżeli nie będzie to możliwe, jak również jeżeli pracownik odmówi poddania się badaniu, organ ten zleci badanie krwi. Nastąpi to również wtedy,  gdy pracownik zażąda przeprowadzenia badania krwi mimo uprzedniej kontroli trzeźwości, gdy jego stan uniemożliwiać będzie kontrolę oraz jeśli wystąpi brak możliwości wskazania stężenia alkoholu spowodowany przekroczeniem zakresu pomiarowego wykorzystywanego urządzenia.

Kontrola pracowników na obecność środków działających podobnie do alkoholu w ich organizmach

Projekt ustawy zakłada również, że pracodawca będzie mógł przeprowadzić kontrolę pracowników na obecność środków działających podobnie do alkoholu w ich organizmach, jeżeli będzie to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia. Powyższe zasady dotyczące kontroli na obecność alkoholu mają być zgodnie z nowelizacją w przeważającej części stosowane odpowiednio do kontroli na obecność innych środków.

W przypadku pytań, zachęcamy do kontaktu.